Ontwerpprijsvraag

Dit artikel hoort bij: Panorama Nederland in de Praktijk 4: Panorama Lokaal

Winnaars Panorama Lokaal

Winnaars Panorama Lokaal

De zeven winnaars van Panorama Lokaal zijn bekend gemaakt tijdens een online event op donderdag 24 september 2020. 21 teams maakten de afgelopen maanden plannen voor Bargeres in Emmen, Mosterdhof in Westervoort, Rotterdam Beverwaard, De Westwijk in Vlaardingen, Julianadorp in de gemeente Den Helder, Haarlem Schalkwijk en Tilburg Noord. 

Scroll telkens door naar beneden om bij het volgende item te komen.

De winnaar in Bargeres, Emmen: Gevonden landschap

Dit team, dat een week in Bargeres bivakkeerde om de wijk te leren kennen, maakte een plan dat is gebaseerd op het zichtbaar maken van de rijkdom in de ondergrond. De wijk is gebouwd op twee verschillende gebieden: de hooggelegen oorspronkelijke Es en de lagergelegen ‘Slagen’. Bargeres Oost en West - en daartussen het Oranjekanaal als levendige verbindingszone. Het deel ten oosten van het kanaal wordt stedelijker. Het westelijk deel wordt juist opener. Hier krijgt het landschap meer ruimte en worden er betere verbindingen gemaakt met het Noorderbargerbos.

De jury: “Het plan is behoorlijk idealistisch, maar ook voldoende pragmatisch. Het team heeft zich laten inspireren door wat zij aantroffen. Niet alleen bovengronds, óók in de ondergrond. Het spreekt zeer tot de verbeelding.”

Een plan van berte daan landschap, Territoria, Jan Martijn Eekhof stedenbouw en Interra.

Over Bargeres

De wijk Bargeres in Emmen vergrijst en het aantal inwoners neemt af. Dat vraagt om een slim toekomstplan. In de wijk, gebouwd in de jaren 70, zijn natuur en landschap in het ontwerp van de stedenbouwkundige structuur als onlosmakelijk onderdeel meegenomen. Het wordt echter onvoldoende beleefd en gewaardeerd. De ruimtelijke structuur is door de jaren heen onveranderd, maar de tijd heeft de wijk ingehaald. Na vijftig jaar sluiten de woningen, openbare ruimte en stedenbouwkundige structuur niet meer aan bij de bewoners van nu en de opgaven van deze tijd op gebied van water en energie. De wijk werd gebouwd voor gezinnen, maar nu is de realiteit dat in 70% van de woningen maar 1 of 2 mensen wonen.

Lees meer over Emmen Bargeres, de andere inzendingen en het juryrapport op de website van Panorama Lokaal 

Scroll door naar de volgende winnaar.

Beverwaard (Rotterdam)

De winnaar in Beverwaard: Het Kookboek

Dit team heeft veel aandacht voor sociale interactie met bewoners. Als bron van inspiratie hebben ze een kookboek gemaakt met nieuwe smaken en recepten voor de Beverwaard. Hiermee willen ze een gezonde, veerkrachtige en klimaatbestendige stadsrand bereiden. Als basisingrediënten van de recepten gebruiken ze landschap en gemeenschap. De startrecepten zijn: Randpark, Dijkje, Singels, Wijkentrees, Wijkontsluiting, Wijkcentrum, Buurtparken, Woonerf en een Wijkwerkplaats, een fysieke ontmoetingsplek voor bewoners in het hart van de gemeenschap.

De jury: “De metafoor van het kookboek is treffend gekozen. Over de ingrediënten is scherp nagedacht en het menu wordt samen met de bewoners gekookt”

Een plan van Zuzane Jancovicova, Agate Kalnpure en Matthew Cook.

Over de Beverwaard

Beverwaard is een unieke Rotterdamse wijk. In de jaren tachtig verhuisden veel Rotterdammers uit flats en bovenwoningen naar de toen populaire en betaalbare eengezinswoningen. Inmiddels is de dynamiek uit de beginjaren op de achtergrond geraakt, voelt Rotterdam ver weg en heeft de buitenruimte onderhoud nodig. De samenwerkingspartners willen via Panorama Lokaal de wijk toekomstgericht maken en positief op de kaart zetten.

Lees meer over Beverwaard, de andere inzendingen en het juryrapport op de website van Panorama Lokaal.

Scroll door naar de volgende winnaar.

Julianadorp (Den Helder)

De winnaar: De Gouden Zomen van ONS Julianadorp

Dit team maakte voor Julianadorp een plan, geïnspireerd op de Japanse Kintsukuroi techniek: het repareren van gebroken keramiek met goud. Dit vanuit de overtuiging dat de sporen van breuk bijdragen aan de schoonheid van een voorwerp. Het team vertaalde dit naar Julianadorp: er liggen grote kansen wanneer de breuken die in het dorp zijn ontstaan weer onderdeel worden van het geheel. Klimaatverandering wordt aangegrepen voor verrijking van het landschap, onder meer door het water vast te houden in de duinen, waardoor deze een nieuwe functie krijgen.

De jury: “Het team gebruikt de urgente wateropgave als een katalysator. Het terugbrengen van een watersysteem is een prachtige motor om andere opgaven aan vast te knopen. Dat is knap gedaan.”

Een plan van Team Fabrications en Mandaworks.

Over Julianadorp, gemeente Den Helder

Julianadorp, in de kop van Noord-Holland, ligt tussen de Noordzee in het westen en het Noord-Hollands Kanaal in het oosten. Aan de zuid- en noordzijde wordt het dorp begrensd door open polderland met bollenvelden. Het dorp telt naast de 15.000 inwoners veel toeristen die het hele jaar door aan de kust verblijven.

De structuur van Julianadorp is in de loop der jaren onsamenhangend geworden. De oudere buurten voldoen niet meer aan de eisen van deze tijd en met name de uitbreidingen aan de oostkant hebben weinig verbinding met eerder gebouwde buurten. De zee – die zo dichtbij is - wordt niet beleefd in het dorp. Groen en water staan onder druk en er is nauwelijks een relatie met het omringende landschap.

Lees meer over Julianadorp, de andere inzendingen en het juryrapport op de website van Panorama Lokaal.

Scroll door naar de volgende winnaar.

Mosterdhof (Westervoort)

De winnaar in de Mosterdhof: Wijk aan de dijk

Dit team maakte een kookboek voor de Mosterdhof. De rode draad in dit plan is het verduurzamen van wijk en woningen en het investeren in de leefbaarheid. Het bestaat uit recepten voor ingrepen op vier schaalniveaus: woning, hofjes, openbare ruimte en omgeving. De vijfde gang van het recept staat voor een veerkrachtige samenwerking. Het plan bestaat o.a. uit een begeleid proces voor een individueel woonplan voor particuliere eigenaren, het herstel van het waardevolle stelsel van voetpaden en het vergroten van de natuurwaarden van de uiterwaard.

De jury: “We hebben unaniem gekozen voor dit plan dat inzet op herwaardering van het sociale experiment. Het team richt zich hierbij vooral op particuliere eigenaren. Zij krijgen steun bij de verduurzaming van hun woningen.”

Een plan van team Barzilay + Ferwerda, Veenenbos&bosch, Diep en Endule.

Over de Mosterdhof in Westervoort

De wijk Mosterdhof in Westervoort heeft na de bouw het Rijkspredicaat ‘Experimentele Woningbouw’ gekregen, een eretitel voor vernieuwingen die in de jaren 70 bijdroegen aan een betere woonkwaliteit. In dit geval ging het om het combineren van eengezins- en seniorenwoningen en het scheiden van voetgangersgebied en rijverkeer. De trots uit de beginjaren is op de achtergrond geraakt. Veel bewoners wonen er nog met plezier, maar er is inmiddels veel veranderd.

De wijk en woningen zijn verouderd en voldoen niet aan de huidige eisen. Het autobezit is enorm toegenomen, wat goed te zien is in het straatbeeld. De openbare ruimte stamt grotendeels nog uit de jaren zeventig en is aan revitalisering toe. En dat geldt ook voor de verduurzaming en het aanzicht van woningen. De wijk ligt prominent achter de dijk aan de IJssel, maar wijk en de prachtige landschappen van de uiterwaarden zijn gescheiden werelden.

Lees meer over de Mosterdhof, de andere inzendingen en het juryrapport op de website van Panorama Lokaal.

Scroll door naar de volgende winnaar.

Schalkwijk (Haarlem)

De winnaar in Schalkwijk: Waddenbuurt Commons

Bij dit project is de hamvraag: hoe verbeteren we een buurt waar de helft van de gebouwen op de slooplijst staat? Met ‘Waddenbuurt Commons’ heeft dit winnende team deze vraag beantwoord door de dreiging van sloop om te zetten naar een kans voor de buurt, en hiermee nieuwe plekken te maken om te wonen, werken, leren en ontmoeten. Onder het motto ‘waardeer, gebruik, versterk’ verbeteren zij niet alleen het dagelijkse leven in de Waddenbuurt, maar creëren ze ook een plek en infrastructuur waarmee de buurt in zichzelf kan investeren. Hiermee zorgen ze ervoor dat Schalkwijk het kapitaal kweekt om een deels onzekere toekomst mee in te kunnen gaan.

De jury: ‘Waddenbuurt Commons is een plan dat zorgvuldig is uitgewerkt en op een mooie, gestructureerde manier wordt gepresenteerd. De benadering vanuit de wijk en het principe om voort te bouwen op wat er is, is sterk en biedt een toegevoegde waarde.’

Een plan van team AP+E, DMAU en De Waag.

Over Schalkwijk in Haarlem

Schalkwijk is het jongste stadsdeel van de gemeente Haarlem. De meeste woningen zijn gebouwd in de jaren zestig en zeventig als antwoord op de woningnood. Dit stadsdeel is gebouwd als stad naast de stad, met eigen voorzieningen. De straten zijn breed opgezet en er is veel groen. Schalkwijk telt 15.655 woningen waarvan zo’n 9.500 appartementen met relatief veel sociale huur.

Sinds tien jaar is Schalkwijk volop in ontwikkeling. Er zijn woningen bijgebouwd, het winkelcentrum wordt aangepakt, er is een markthal gepland en er komt een bioscoop. Een substantieel deel van het woningbouwprogramma van Haarlem (10.000 woningen) zal landen in Schalkwijk.

Lees meer over Schalkwijk, de andere inzendingen en het juryrapport op de website van Panorama Lokaal.

Scroll door naar de volgende winnaar.

Tilburg-Noord

De winnaar: Mozaïek Tilburg-Noord

Het plan Mozaïek Tilburg-Noord kan de wijk veranderen van een monotone stadswijk in een rijk mozaïek, passend bij de kansen en vragen die elke specifieke locatie heeft. Het omvat een strategie die opgaven, partijen, projecten én gebieden koppelt. De strategie leunt op drie pijlers: woningbouw en openbare ruimte, het sluiten van de energieketen en het leggen van de verbinding tussen boer en bord. Het is een buurtgerichte strategie die gebruik maakt van een palet aan instrumenten en ingrepen, op het snijvlak van fysieke ingrepen, activiteiten en organiserend vermogen.

De jury: “Mozaïek Tilburg-Noord is gebaseerd op een scherpe en complete analyse. De strategie is consequent uitgewerkt en de jury spreekt van een geloofwaardige en frisse aanpak.”

Een plan van Team Ruimtevolk en Witteveen+Bos.

Over Tilburg-Noord

Tilburg-Noord ligt op de rand van stad en land: tussen het centrum in het zuiden, Landschapspark Pauwels in het noorden en bedrijventerreinen aan de oost- en westzijde. Hier komen veel opgaven samen. De wijk Tilburg-Noord kenmerkt zich door sociaal maatschappelijke vraagstukken, en zowel in wijk als buitengebied zijn de energietransitie, klimaatadaptatie en afname van de biodiversiteit een opgave. Deze opgaven zijn geen doel op zich, maar kunnen wel de motor zijn voor structurele verbeteringen.

Lees meer over Tilburg-Noord, de andere inzendingen en het juryrapport op de website van Panorama Lokaal.

Scroll door naar de volgende winnaar.

Westwijk (Vlaardingen)

De winnaar: Westwijk Rooted

Dit plan gaat over een wijk die verbonden is met het wederopbouwverleden, de natte ondergrond, het naastgelegen polderlandschap, het nieuwe metrostation en natuurlijk met de bewoners. Een van de voorstellen van het team is om de dikke laag zand waarop de wijk is gebouwd, in de openbare ruimte weer te graven. Zo kan het water weg en ontstaat er ruimte voor groen met een grotere ecologische waarde. Het team streeft naar een gemengd woningaanbod en het doorbreken van sociale isolatie.

De jury: “Westwijk Rooted is een gedurfd, creatief en innovatief plan waarbij alle aspecten van de opgave aan bod komen.”

Een plan van FLUX landschape architecture, Shift architecture urbanis, Bureau Stadsnatuur, Acacia water en Except.

Over de Westwijk in Vlaardingen

In de Westwijk in Vlaardingen liggen kansen. De structuur van de wijk, ontworpen onder supervisie van de architect Willem van Tijen, biedt een sterke basis voor herstructurering. En dat is ook nodig om de Westwijk evenwichtig, aantrekkelijk en toekomstbestendig te maken. Het woningaanbod sluit niet aan bij de wensen van de bewoners. Tegelijkertijd is er sprake van stevige opgaven op het gebied van water en energie.

Lees meer over de Westwijk, de andere inzendingen en het juryrapport op de website van Panorama Lokaal.